U bent hier

Zelfsturende teams

Column
Zelfsturende teams
Waarom kan een team zonder manager?
maandag 3 augustus 2015

Veel teams zouden zonder manager kunnen, als we niet voor de makkelijkste weg zouden kiezen. In dit geval bedoel ik een kortetermijnoplossing voor het probleem of de overtuiging dat elk team een manager nodig heeft om te kunnen functioneren. Een foute veronderstelling. Een team heeft geen manager nodig, maar management. Je kan daar een manager voor aanstellen, maar nodig is het niet.

Management is een set van competenties, geen functie.

De grote valkuil bij de samenstelling van teams is het toekennen van algemene competenties aan poppetjes. Door van de competenties die nodig zijn in een team een functie te maken, verdwijnt de flexibiliteit en ontwikkelkracht uit het team. Alleen als er een competentie is die specifiek bij één persoon hoort, een gediplomeerde functie, dan is het logisch ze te koppelen.
Maar de meeste competenties die een team nodig heeft, hebben geen specifieke functie. Verantwoording nemen voor planningen, elkaar motiveren, de missie en visie van het team in leven houden, integriteit, communiceren, verantwoording afleggen voor de resultaten, projecten opstarten en uitvoeren, klachtenafhandeling, enzovoort zijn allemaal typische managementvaardigheden. Ontbreken die in het team als er geen manager is? Meestal niet, maar waarom worden ze dan niet opgepakt?

Verantwoording is de rode lap.

Een team heeft meestal een manager nodig, omdat het team haar eigen en onderlinge gedoe niet weet te managen. Alle managementcompetenties hebben te maken met het nemen van verantwoording en dat is meteen ook de rode lap die de bron is van gedoe. Overigens wil dat niet zeggen dat managers per definitie verantwoording nemen. Sommigen zijn een ster in het behouden van de functie zonder verantwoording te nemen - een uitstekende garantie voor nog meer gedoe.
De reden dat teams onderling vaak geen verantwoording nemen, heeft veel te maken met hoe ze elkaar ter verantwoording roepen. Het creëert vaak een onveilige sfeer, waardoor verantwoording liever afgeschoven wordt. De oplossing is dan: een manager. En dus extra kosten om het niet nemen van verantwoording op te lossen. Het rode brein blijft dan dominant en de kans is zeer groot dat de manager, tenslotte ook een mens, in de loop van de tijd ook rood wordt.

Gedoe managen creëert ruimte voor zelfmanagement.

Betekent dit dat teams geen verantwoording willen nemen? Nee. Het gedoe van henzelf staat in de weg en maakt het team inflexibel en reactief, met alle gevolgen van dien.
De teams die daarentegen de kans hebben gekregen (en genomen) om hun eigen gedoe te managen, nemen bijna vanzelf de verantwoording. De managementvaardigheden kunnen zich dan als teamvaardigheden ontwikkelen en dat creëert een totaal andere dynamiek en energie. De teamleden krijgen steeds meer zelfvertrouwen en kracht in het uitvoeren van hun taken. Ze 'pakken' hun plek in de organisatie. Het management en zelfs leiderschap van het team kan uitgroeien tot een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid die door iedereen ondersteund wordt.

Is er weer gedoe en raak je uit koers? Ga terug naar de bron, manage het (onderlinge) gedoe en neem de verantwoordelijkheid opnieuw. Zo kan een team zichzelf prima aansturen en managen, ook in woelige tijden.

Dit is ons Teamkracht programma.