U bent hier

Het brein van Turkije?

Over de auteur: 

Frank Schurink
“Met deze column wil ik ingewikkelde grote ontwikkelingen terugbrengen naar onze biologische basisfuncties. Daarmee hoop ik bij te dragen aan een bredere bewustwording van ons gedrag en wat we daarmee kunnen.”

Column
Het brein van Turkije?
Het Turkse brein - wat is Erdogan ermee van plan?
maandag 10 augustus 2015

Het verlies van Erdogans AK-partij in de afgelopen verkiezingen moet nog steeds pijn doen, vooral omdat hij verloren heeft van de pro-Koerdische HDP. Hij rekende op de voorspelbaarheid van zijn achterban. En op die van zijn oppositie, die meestal verdeeld is. Maar de tegenstanders van Erdogan – en zijn wens om meer presidentiële macht te krijgen – hebben hun stem strategisch ingezet.

Het vredesproces met de PKK-Koerden lijkt Erdogans probleem. De verdwenen terreur dreiging creëert rust, zodat het ‘Tukse brein’ minder gereactiveerd wordt en beter bewust kan nadenken.

De twee kleuren van het (Turkse) brein

Ons brein heeft in grote lijnen twee manieren van functioneren, dit is al eerder omschreven (zoals het snelle en langzame brein door Nobelprijswinnaar en psycholoog Kahneman). Nu, anderhalf jaar later is deze column weer heel actueel geworden - helaas. Ik noem het het rode brein en het groene brein: 'stop' en 'go', zoals bij een verkeerslicht. Het rode of automatische brein, waarbij het lymbisch systeem (oerbrein) ons gedrag bepaalt, is in hoge mate gericht op continuïteit, geen veranderingen, zodat de omstandigheden voorspelbaar blijven en veilig aanvoelen.

Het groene brein kan nieuwe gedachten ontwikkelen. De biologie van het brein wordt bij groen geheel anders aangestuurd en maakt 'bewustzijn' mogelijk. Grote groepen mensen kunnen ineens op nieuwe ideeën komen en een verrassende koers kiezen, zoals op een onlogische partij stemmen zodat die de kiesdrempel kan halen en de AK-partij van de meerderheid afhoudt. Zo bekeken is het voor de AK-partij wel heel interessant om het Turkse brein weer snel rood te kleuren en in voorspelbaar gedrag te krijgen. Anders gezegd: de dreiging weer in ere te herstellen.

Een beproefde strategie voor Erdogan is dan:

  1. De vredesbesprekingen met PKK beëindigen. Elke kans aangrijpen om van de PKK-Koerden weer volksvijand nummer één te maken en een gewapend conflict te ontlokken.
  2. De Koerdische bevolking frustreren op zoveel mogelijk fronten, zodat ze volledig in rode-breinreacties terugvallen en de confrontatie kiezen. Ze worden dan weer voorspelbaar (tegen Turkije) en verliezen hun steun onder de Turken.
  3. De coalitievorming van de huidige regering frustreren, zodat er dit najaar al weer nieuwe verkiezingen moeten komen.
  4. Voor de verkiezingen de Koerden brandmerken als onbetrouwbaar en de Turken verenigen tegen de dreiging van IS en de PKK. Door de strijd tegen de PKK zal de IS ook weer sterker worden (dus nog meer externe bedreiging).
  5. Verkiezingen winnen, meerderheid behalen en de grondwet aanpassen, zodat hij als president toch de macht krijgt waar hij op uit is.
  6. Een militaire politiemacht opbouwen tegen de externe dreiging en voor nog meer interne controle.

Het is een historisch beproefd concept, dat Poetin op zijn manier in Rusland heeft uitgerold, dus niet raar als hij het zou proberen. Het kan dat zijn strategie te doorzichtig wordt voor meer Turken en juist hem als een bedreiging gaan zien. Ik ben nu benieuwd hoe de oppositie en de Koerden met deze strategie zullen omgaan. Het vraagt nog al wat om in zo’n rode omgeving groen te blijven denken. Voor nu lijkt het erop dat Erdogan aanstuurt op een rood-reactief en voor hem voorspelbaar Turkije.

Nu is het maart 2017 en lijkt het mij dat Erdogan alle pijlen heeft gezet op het reactieve brein van de Turken, die blijkbaar vooral gevoelig is voor gekrenkte trots. Het lukt hem aardig, maar of het voldoende zal zijn om het referendum te winnen. We zullen zien. Trump heeft met deze roodbrein-strategie ook de verkiezingen gewonnen en Clinton deed haar best. Helaas zijn wereldwijd vele politici fan van deze strategie, wat de verdraagzaamheid niet ten goede komt.